Ψ

Psychologia.XMC.PL

Procesy Poznawcze Postrzeganie Myślenie Personality

*** Osobowość Teorie ***

Osobowość to występujący u każdego człowieka zasób utrwalonych postaw i mechanizmów przystosowawczych pozwalających mu utrzymać równowagę między wewnętrznymi pragnieniami, emocjami, a otaczającym go światem. Jest to zespół utrwalonych cech określających zachowanie, myśli i emocje wyznaczający indywidualny i niepowtarzalny styl życia. Podstawą osobowości są odziedziczone i nabyte cechy biofizyczne modelowane w procesie rozwojowym w czasie dzieciństwa i młodości przez oddziaływania kulturowe, społeczne oraz zwyczaje wychowawcze w rodzinie. Najnowsze ujęcia dotyczące osobowości akcentują decydujący wpływ aktywności samej jednostki na kształtowanie się osobowości.

Teorie i typologie osobowości znajdowały się w obszarze zainteresowań myślicieli i filozofów od wielu wieku. Wymienić tu należy zarówno filozofów klasycznych, takich jak Sokrates, Hipokrates, Platon i Arystoteles, jak i późniejszych myślicieli, których poglądy możemy odnaleźć w wielu współczesnych teoriach: Tomasza z Akwinu, Benthama, Comte’a, Hobbesa, Kierkegaarda, Locke’a, Nietzschego i Machiavellego. Na tym gruncie od początku XX wieku zaczęły powstawać psychologiczne teorie osobowości, różniące się od dawniejszych naukowymi aspiracjami (nie zawsze jednak znajdowały one wyraz w konsekwentnym przestrzeganiu reguł metodologii nauki). Na tworzenie się nowych teorii osobowości ważny wpływ wywarły główne nurty kształtującej się psychologii: kliniczny (Charcot, Janet, Freud), psychologia eksperymentalna (Helmholtz, Pawłow, Watson i Wundt), teoria uczenia się, psychologia postaci (Gestalt), koncentrująca się na pomiarze i badaniu różnic indywidualnych tradycja psychometryczna i inne. Głównymi teoretykami osobowości byli S. Freud, C.G. Jung G.W. Allport, H. Murray, G. Murphy, E.R. Gurthie, J. Dollard, N. Miller, G. Kelley, C. Rogers

Teorie Psychospołeczne
Wielu zwolenników Freuda (Adler, Fromm, Horney, Sullivan) zaczęło przekształcać teorię psychoanalityczną w kierunku nauk społecznych. Alfred Adler jako jeden z pierwszych położył nacisk na społeczną naturę człowieka w kształtowaniu się jego osobowości. Teoria osobowości opiera się na pięciu głównych pojęciach: Fikcja jako cel: zachowanie jednostki determinowane jest przez wyobrażony (a więc fikcyjny) cel, wspólny dla wielu osób, niejednokrotnie niemożliwy do realizacji.  Dążenie do wyższości: agresywna wola mocy i dominacji, gwarantująca spójność jednostce, przybierająca także kształt dążenia do doskonałości.  Poczucie niższości i kompensacja: poczucie niższości w pewnej dziedzinie rodzi w jednostce dążenie do kompensacji np poprzez intensywne ćwiczenie jakiejś umiejętności. Zainteresowanie społeczne: dążenie człowieka do zachowań prospołecznych (współpraca, identyfikacja z grupą, empatia) będące motorem rozwoju społeczeństw.

Styl życia – indywidualna, niepowtarzalna zasada wg której funkcjonuje osobowość danego człowieka jako całość. Podstawowym założeniem koncepcji osobowości Ericha Fromma jest idea, że człowiek czuje się samotny i wyobcowany po zerwaniu więzi jakie łączyły go z przyrodą i innymi ludźmi. Im więcej więzi zostaje zerwanych, tym bardziej człowiek czuje się osamotniony. Dwie drogi wyjścia z dylematu wiodą ku stworzeniu nowego społeczeństwa poprzez zjednoczenie się z innymi ludźmi lub ku ucieczce od wolności w totalitarny system społeczeństwa. Fromm był pod silnym wpływem wczesnych pism Marksa, ale stosował do jego interpretacji elementy teorii psychoanalitycznej. Uważał się za humanistę dialektycznego, uważając, że “zrozumienie psychiki człowieka musi być oparte na analizie jego potrzeb, wynikających z warunków jego egzystencji”. Jako główną swoistą potrzebę człowieka wymieniał potrzebę transcendencji, tj. stworzenia związków wykraczających poza naturę zwierzęcą człowieka. Ważnymi potrzebami człowieka jako istoty społecznej są także potrzeba zakorzenienia (naturalnej przynależności – bycia kimś, lub przynależności do kogoś) oraz potrzeba posiadania systemu orientacji – spójnego sposobu postrzegania świata.

Według Karen Horney – elementarnym doświadczeniem rozwoju osobowości (w okresie dzieciństwa) jest lęk podstawowy (basic anxiety) – zagrożenie poczucia bezpieczeństwa. W odpowiedzi na lęk jednostka rozwija różne racjonalne i irracjonalne strategie (potrzeby) determinujące dynamikę osobowości. Strategie irracjonalne (neurotyczne) Horney zgrupowała w trzy kategorie: dążenia ku ludziom (np. potrzeba miłości), odsuwanie się od ludzi (np. potrzeba niezależności), występowanie przeciw ludziom (np. potrzeba władzy).

Harry S. Sullivan przedstawił stanowisko teoretyczne nazywane interpersonalną teorią psychiatrii. Wg niej osobowość jest pojęciem hipotetycznym, “względnie trwałym układem powtarzających się sytuacji interpersonalnych, charakterystycznych dla życia danego człowieka”. Od urodzenia zanurzeni jesteśmy w polu społecznym – sieci realnych i wyobrażonych interakcji społecznych determinujących w sposób typowy dla gatunku ludzkiego nasze postępowanie.

Read More Click »

*** Lęk Objawy Leku ***

Lęk – stan emocjonalny pojawiający się jako reakcja na zagrożenie, którego źródło nie jest dokładnie znane lub gdy jednostka nie może zagrożeniu przeciwdziałać, im większe możliwości zapobiegania zagrożeniu lub usuwania jego skutków – tym lęk jest mniejszy, wzrasta gdy jednostka nie ma dostatecznej wiedzy na temat sytuacji i sposobów uniknięcia niebezpieczeństwa, a także gdy własne kompetencje ocenia jako niewystarczające do poradzenia sobie z problemem, może stanowić trwałą cechę osobowości, przejawiającą się stałą podwyższoną gotowością do reagowania lękiem.

Koncepcja wg Freuda – Lęk – jest przykrym stanem subiektywnym, w który popada się przez percepcję narastającego podniecenia organizmu, jakim jest wywiązanie się jakiegoś afektu np. agresywność, nienawiść. Lek w odróżnieniu od strachu i stresu charakteryzuje poczucie bezradności wobec niebezpieczeństwa. Lęk Realny – reakcja na postrzeżenie niebezpieczeństwa, związany z odruchem zmierzającym do ucieczki, uzewnętrznienie popędu samozachowawczego (strach, obawa). Przeżywanie lęku jest celowe, ma swój sens mobilizuje organizm do walki lub ucieczki. Lęk Neurotyczny- jest przykrym stanem subiektywnym, wyzwalanym stanem napięcia fizjologicznego jednostki, które rozpoznaje ona jako coś groźnego. Napięcie wywołuje nie rozładowana energia instynktów czy popędów seksualnych. Niebezpieczeństwo jest wyobrażone. Lęk bliżej nieokreślony – lęk oczekiwania, osoby odczuwające go przewidują zawsze najstraszniejszą ze wszystkich możliwości, interpretują każdy przypadek jako zwiastuna nieszczęścia. Ludzie starają się w sposób, z którego nie zdają sobie sprawy, dorabiać do tego nieokreślonego niepokoju, lękliwego oczekiwania jakieś względnie racjonalne powody zaczerpnięte z sytuacji codziennego życia. Fobia – odczuwanie nieproporcjonalnie silnego lęku przed pewnymi przedmiotami lub przed pewnymi sytuacjami. Odmiany fobii;

1) lęk przed sytuacjami, mającymi w sobie jakiś element niebezpieczeństwa, ale bardzo mały (jazda kolejką, przechodzenie przez most),

2) lęk przez sytuacjami i przedmiotami których bały się całe pokolenia jeszcze w zaraniu ludzkości (ciemność, węże)

3) związanie się bliżej nieokreślonego lęku z jakimś przedmiotem, sytuacją, która wiąże się z czymś ważnym, cennym, ale zostało jej zabronione, z jakimś impulsem który jednostka musiała wyprzeć, stłumić (myszy)

Koncepcja wg Halla – Lęk – przykre emocjonalne przeżycie, wyzwalane przez pobudzenie wewnętrznych części organizmu. Wyzwolenie pobudzenia może dokonać się pod wpływem działania strumieni bodźców z wew. i zew. jednostki i jest sterowane przez działanie autonomicznego układu nerwowego.

Rodzaje Lęku

1) Realny – przykre emocjonalne przeżycie, spowodowane percepcją jakiegoś niebezpieczeństwa, grożącego z zew. Zdolność do percepcji i do wyzwalania się napięcia jest wrodzona. Napięcie fizjologiczne i poczucie bezradności będzie sygnałem zew niebezpieczeństwa.,

2) Neurotyczny – przykra reakcja emocjonalna, wyzwalana przez percepcję niebezpieczeństwa ze strony własnych instynktów i popędów jednostki. Płynny (stan lękliwego oczekiwania, że stanie się coś złego, że zagraża jakieś nieokreślone niebezpieczeństwo), Fobie (nieproporcjonalny w stosunku do realnie istniejącego niebezpieczeństwa), Reakcje paniczne (reakcje spowodowane dużym napięciem długo trzymanym na uwięzi. Pojawiają się nagle pozornie bez żadnej prowokacji),

3) Moralny – przykre emocjonalne przeżycie, które określa się jako poczucie winy lub wstyd za swoje zachowanie. Nieustannie usprawiedliwia się, gwałtownie i przesadnie oskarża się przed sobą i przed innymi.

Koncepcja wg Karen Horney – Lęk jako emocjonalna reakcja na niebezpieczeństwo, której towarzyszą reakcje fizjologiczne takie jak; pocenie się, drżenie, gwałtowne bicie serca. Rozróżnia lęk od strachu którego charakteryzuje; że jest on emocjonalną reakcją na niebezpieczeństwo grożące jednostce, istniejące realnie oraz to, że jest to reakcja proporcjonalna do wielkości grożącego jednostce niebezpieczeństwa. Lęk jest reakcja na niebezpieczeństwo ukryte, subiektywne, a strach jest reakcją na niebezpieczeństwo widoczne, istniejące obiektywnie.

Objawy Leku

1) lękowe sny, uwrażliwienie na sytuacje które odbiegają od codziennej rutyny.

2) fale nieokreślonego niepokoju, ataku lęku. Występowanie w nieokreślonych sytuacjach, przy wykonywaniu określonych czynności. Odczuwanie lęku, trwa ciągle, wobec dręczącego leku człowiek jest bezradny, bezradny wobec czegoś co wydaje mu się irracjonalne. Broniąc się przed przykrymi przeżyciami człowiek stosuje różne techniki obrony przed lękiem i różne mechanizmy obronne.

Read More Click »