Ψ

Psychologia.XMC.PL

Procesy Poznawcze Postrzeganie Myślenie Personality

.:: Samobójstwa ::.

Mówi się, że samobójstwo jest dziedziczne. Jak jest naprawdę trudno powiedzieć. Ponieważ depresja, która jest jakby siostrą samobójstwa ma charakter dziedziczny a oprócz tego może nastąpić identyfikacja z osobami cierpiącymi na depresję. Samobójstwo jest brutalnym przerwaniem depresji. Są rodziny, u których samobójstwo występuje jako wzór rozwiązywania problemów. Rodziny osób, które zmarły śmiercią samobójczą Shneidman nazywa ofiarami ocalenia gdyż głęboko cierpią i mają poczucie winy. Należą oni do grupy o większym ryzyku, wskaźnik samobójstw w takich rodzinach jest wyższy. Do grup ryzyka należą też znajomi i przyjaciele osoby, która popełniła samobójstwo. Samobójstwo jest więc zaraźliwe. Pierwszy przykład takiego zarażenia to reakcja na książkę Goethego : “Cierpienia młodego Wertera” .
Badania robione obecnie w Wiedeńskim Ośrodku Zapobiegania Samobójstw dowodzą, że jeżeli wiadomość o samobójstwie ukaże się na pierwszej stronie gazet to wpływa to na wzrost wskaźnika samobójstw. Gdy poproszono o nie umieszczanie takich wiadomości dla eksperymentu to liczba samobójstw spadła. Samobójstwo więc to zjawisko, które podlega modelowaniu.

Inną błędną opinią jest stwierdzenie,  że samobójstwo pojawia się głw. u biednych. Tymczasem samobójstwo to zjawisko demokratyczne pojawia się zarówno wśród biednych i bogatych (np. Marlin Monroe ). Ludzie błędnie oczekują, że gdy minie największa depresja to zażegnana zostaje groźba samobójstwa. Tymczasem najwięcej samobójstw zdarza się po wyjściu z największego kryzysu gdyż człowiek w depresji nie ma siły i dostatecznej energii by się zabić. Zabicie siebie wymaga pewnej organizacji. Samobójstwo jest zjawiskiem bardzo silnie osadzonym w kulturze. Różne kraje mają różny współczynnik samobójstw. Na pierwszym miejscu jest Litwa a na drugim Rosja. Polska jest na 24 miejscu (za nami są Stany Zjednoczone ). W Europie z wysokiego wskaźnika słyną Węgry. Niski wskaźnik mają Włochy, Grecja, Hiszpania, Portugalia. Wzór węgierski jeśli chodzi o samobójstwo oznacza, że samobójstwa umiłowane są domeną młodych kobiet, natomiast samobójstwa dokonane są specjalnością starszych mężczyzn. Wzór polski polega na tym, że w Polsce są wysokie wskaźniki samobójstw pomiędzy 45 a 54 rokiem u mężczyzn. Wysokie wskaźniki są w Japonii gdyż do niedawna samobójstwo uchodziło za przejaw honoru. Japonia słynie także z samobójstw rozszerzonych, które najpełniej oddają rolę instynktu agresji w samobójstwie. Samobójstwo rozszerzone polega na tym, że człowiek najpierw zabija kogoś a potem siebie. Taki typ występuje najczęściej u młodych kobiet zdradzonych przez mężów. Jest to chęć ukarania męża gdyż zabiera ona siebie i potomka narażając męża na poczucie winy. Grupy ryzyka w krajach zachodnich to młoda dziewczyna – samobójstwo usiłowanie, grube dziecko, starszy mężczyzna – samobójstwo dokonane. W krajach bliskiego i dalekiego wschodu więcej jest kobiet samobójczyń. wiąże się to z pozbawieniem praw przez kobiety. Statystycznie samobójstwa popełniają częściej osoby samotne, żonaci częściej padają ofiarą zabójstw. Statystycznie częściej samobójstwa popełniają emigranci niż rdzenna ludność . Często nagła strata majątku pociąga do samobójstwa (np. ostatni krach na giełdzie w USA ). Wysoki wskaźnik samobójstw jest w grupach bezrobotnych. W naszej szerokości geograficznej dużo samobójstw zdarza się wczesną wiosną. Niektórzy twierdzą, że jest to na zasadzie kontrastu między jakby śmiercią wewnętrzną a rozkwitającym życiem.

(more…)

.:: Kryzys Psychologiczny ::.

Jeżeli chodzi o przyczyny środowiskowe typu szkoła to przyczyną kryzysu jest wybór szkoły niezgodny z zainteresowaniami, zbyt duże wymagania, szkoła niedorastająca do możliwości intelektualnych dziecka, postępowanie nauczycieli.

Kryzys psychologiczny może zakończyć się kryzysem suicidalnym ale może też zakończyć się pozytywnie.
Jak pisał Bettllheim w czasie kryzysu może przyjść zrozumienie sensu życia i człowiek staje się silniejszy. Inni badacze podkreślają, że człowiek znajduje klucz do rozwiązania swoich problemów. Amerykańscy naukowcy przeprowadzili badania osób chorych na nowotwór gdzie konsylium lekarskie uznało, że to ostatnia faza choroby. Po 5 latach zrobiono badania tym pacjentom i okazało się, że zmienił się im sposób ujmowania życia. Stwierdzili, że zrozumieli co jest w życiu ważne. Stosunki z innymi, postawy wobec innych uległy zmianie – stały się bardziej napełnione miłością i tolerancją. Zrozumieli, że życie to jest dar, którego każdą chwilę należy wykorzystać. Wielu ludzi po przejściu kryzysu mówi, że nie chcieliby przeżyć tego jeszcze raz ale nie chcieliby stracić tej wiedzy, którą zdobyli w czasie kryzysu.  Rozwój duchowy, który następuje po kryzysie jest słabo zdefiniowany w literaturze. Decker podkreśla, że trauma, która prowadzi do kryzysu może być tak straszna, że jedynym rozwiązaniem jest zamach na własne istnienie.

Trauma – to tragiczne doświadczenie. Są osoby, u których nie występuje zespół objawów postsensownych czyli nie występuje gniew, depresja, niepokój. U 10 % do 20 % osób nie wydobywa się skutków śmierci bliskiej osoby. Początkowo sądzono, że osoba, u której nie występuje kryzys ani posttraumatyczne objawy stresowe stosuje mechanizm zaprzeczania rzeczywistości np. matka zaprzecza, że syn nie żyje. Większość kryzysów mija bez konieczności udzielenia profesjonalnej pomocy

Kryzys suicidalny – to kryzys naznaczony myślami samobójczymi, który może się przekształcić w sytuację wymagającą natychmiastowej pomocy. Sytuacja wymagająca natychmiastowej pomocy to taki stan, który grozi albo samobójstwem albo zabójstwem. Zostaje udzielona pomoc albo człowiek pada martwy. Porównuje się ten stan do zagrożenia zawałem serca – albo profesjonalna pomoc albo śmierć. Bardzo dobrze wg . naukowców wyznaczyć sobie hipotetyczny dzień swojej śmierci – ze średniej wieku krajowej uwzględniając rodzinne choroby. To pozwala cieszyć się życiem, każdą jego chwilą i nie przejmować się drobiazgami. Pierwsze koncepcje samobójstw powstały w 19 wieku .Badania dotyczące samobójstw prowadzili wtedy Durlcheim i Mopselli. Wyodrębnili oni kilka typów samobójstw ze względu na stopień i integrację społeczną. Stwierdzili, że zjawisko samobójstw może być wyjaśnione tylko dzięki socjologii. Wyodrębnili samobójstwa :
Altruistyczne i Egoistyczne. Samobójstwo altruistyczne występuje gdy jest silna integracja społeczna i człowiek przekłada dobro grupy nad swoje własne życie np. kamikadze. Gdy integracja społeczna jest słabsza i jest przedkładanie własnego interesu to samobójstwo egoistyczne. W przypadku samobójstw egoistycznych więź ze społeczeństwem jest osłabiona.
Potem zjawiskiem samobójstw zajęła się psychoanaliza. Freud samobójstwo łączył z działaniem dwóch instynktów : Eros (instynkt życia )  i Tanatos (instynkt śmierci). Freud jako pierwszy stwierdził, że agresja jest instynktem i ma to ogromne konsekwencje psychologiczne. Instynktu nie da się wykorzenić, jest on zawsze obecny w każdym z nas .Wg. Freuda każdy z nas jest potencjalnym zabójcą, kazirodcą, kanibalem, potencjalnym samobójcą. Jest zabójcą – bo każdy jest w stanie zabić w obronie życia swojego lub innych. Jest kazirodcą -  nawiązanie do kompleksu Edypa i Elektry. Jest kanibalem – przykład obozy koncentracyjne. Freud wskazał jako pierwszy na skutki tłumienia agresji. Agresja tłumiona zmienia się w depresję, a ta z kolei prowadzi do tendencji autodestrukcyjnych. Człowiek traci całkowicie kontrolę nad tą tłumioną agresją. Może ona wybuchać z niespodziewaną siłą w postaci samobójstwa lub zabójstwa. Dowodem na prawdziwość teorii Freuda są wskaźniki samobójstw w czasie wojny, które się obniżają. Ponieważ w czasie wojny agresję można wyładować swobodnie ,jest do tego odpowiedni, uzasadniony obiekt. Freud samobójstwo porównał do miłości. Człowiek zakochany jest pochłonięty obiektem miłości i tak samo myślący o samobójstwie jest pochłonięty samobójstwem. Zarówno do samobójcy (co ma duże znaczenie w terapii osób w kryzysie suicidalnym ) jak i do osoby zakochanej nie trafiają racjonalne argumenty ,nie mają one znaczenia . W samobójstwie jak i w miłości ogromną rolę odgrywają drobiazgi. Np. wystarczy, że ktoś się spóźni, nie zadzwoni telefon – może to decydować o wszystkim . Współdziałanie instynktów eros i tanatos przejawia się w każdej dziedzinie życia. To powoduje że w każdej miłości jest podświadoma doza wrogości ,która może się przejawiać w postaci zniechęcenia znużenia, goryczy. Od tej większej lub mniejszej dozy może być wolna miłość matki do syna – jest to jedyne wolne uczucie od tej podświadomej dozy agresji. Ambiwalencja uczuć jest szczególnie duża u samobójców ,u nich jest większa doza nienawiści. Freud silnie wiązał samobójstwo z melancholią, która powstaje po stracie bliskiej osoby. Strata ukochanej osoby zagraża szczęściu, osoba ukochana staje się częścią naszego ja. Ma to niepoślednie znaczenie w samobójstwie gdyż zabijając siebie człowiek zabija też tą osobę. W każdym samobójstwie jest bardzo silna doza agresji do innego człowieka, agresji, która nie została wyrażona. Freud po samobójczej śmierci swojego ucznia powiedział, że nikt nie zabija siebie kto uprzednio nie pragnął zabić kogoś innego lub przynajmniej nie życzył mu śmierci. Psychoanalitycy nazywali samobójstwo odwróconym zabójstwem. Zabijając siebie równocześnie zabijam kogoś bo wyrządzam mu cierpienie, zabijam w nim tą część swojego ja z którą ta osoba jest utożsamiana. Oprócz tego wymierzam komuś ból. Samobójstwo jest rodzajem zemsty. Samobójstwo poprzedza nienawiść do drugiej osoby, która nie została wyrażona bezpośrednio.

Psychoanaliza rozbudowała teorię Freuda dotyczącą instynktów. Do nich należy między innymi MENNINGER. Zastanawiał się on dlaczego tak jest skoro w każdym z nas tkwią tendencje autodestrukcyjne dlaczego więc chęć życia tak często triumfuje nad chęcią zabijania. Większość z nas bowiem nie popełnia samobójstwa aczkolwiek wg. WHO co roku milion osób na świecie popełnia samobójstwo. Litman w każdym akcie samobójstwa wyróżnia 3 składniki :

(more…)